Skip Navigation Links

OnderMaas
 points of interest - history - architecture - urban exploring

Heijplaat

Heijplaat is een havendorp gelegen aan de Nieuwe Maas en de Waalhaven en valt onder het stadsdeel Charlois. Als je Heijplaat zegt, zeg je automatisch RDM. Met de RDM (Rotterdamsche Droogdok Maatschappij) als opdrachtgever tot de bouw van Heijplaat zijn deze twee onlosmakelijk met elkaar verbonden.

Heijplaat

Heijplaat is omsloten door water. Ondanks het verdwijnen van de RDM als centrale activiteit en industrie is er rondom Heijplaat nog volop nautische activiteit. Deze activiteiten, zowel historisch als high-tech, zijn nog van zeer nabij te bekijken. In combinatie met het klassieke tuindorp en de monumentale industriele bebouwing is Heijplaat zeer de moeite waard voor de liefhebbende bezoeker.

Tuindorp Heijplaat   RDM   Courzand   Quarantaine   KNRM

 Bekijk de kaart 

Tuindorp Heijplaat
Tuindorp Heijplaat

Havenactiviteit
Havenactiviteit

Monumentale gebouwen
Monumentale gebouwen

Tuindorp Heijplaat

Toen Charlois nog een gemeente was (tot 1895), was er op de plek van het huidige dorp sprake van een buurtschap De Heij, waaraan Heijplaat zijn naam dankt. Heijplaat heeft een bijzondere geografische ligging en is over land alleen maar bereikbaar via de landtong langs de Waalhaven. Ondanks dat Heijplaat geen eigen postcode en plaatsnaam heeft en daarmee 'in' Rotterdam ligt, wordt Heijplaat nog als een apart dorp gezien.

Tuindorp Heijplaat
Lees meer over het tuindorp
Heijplaat is zo’n honderd jaar geleden gebouwd naar een ontwerp van Architectenbureau H.A.J. en Jan Baanders (Amsterdamse school), in opdracht van de toenmalige directeur van de RDM. Het dorp moest huisvesting bieden aan de arbeiders van de RDM. De RDM was door haar ligging moeilijk bereikbaar was voor haar werknemers, die vaak van heinde en ver moesten komen. Heijplaat bracht hier verandering in.
Heijplaat was een voor die tijd een modern tuindorp met een diversiteit aan architectuur, eigen winkels, zwembad, muziektent, een ontspanningsgebouw, scholen en maar liefst drie kerken voor diverse gezindten. De drie kerken staan in de centrale woonstraat in elkaars verlengde, wat een bijzonder beeld oplevert als je deze straat inloopt. De kerken zijn niet meer als dusdanig in gebruik en zijn allen in particulier bezit beland. De Julianakerk is in augustus 2017 door brand verwoest, waar zich op dat moment een woning en artelier huisvestte. Door het vele hout was de kerk niet meer te redden en liet de brandweer het gecontroleerd uitbranden. De resten van de kerk staan nog wel (2019) wat een macaber beeld geeft in dit nog steeds pittoreske dorp.

Van oudsher vormde Heijplaat een hechte gemeenschap, nog steeds wonen veel oud-werknemers van de RDM en hun kinderen in de wijk. Door de ondergang van de RDM en het verminderen van het aantal havenarbeiders ging het minder met de Heijplaat, winkels sloten en de levendigheid verdween uit het altijd zo bruisende dorp. In 1990 werd Heijplaat dan ook met sloop bedreigd. maar door hevige protesten van de bewoners is de Heijplaat gelukkig behouden gebleven.

In 2004-2005 waren er nog wel plannen om de loodsen en gebouwen op het RDM terrein te slopen in verband met de herstructurering van het gebied. Het draaide in de herstructurering in eerste instantie namelijk alleen maar om woningbouw. Later is er besloten om de gebouwen op het voormalige werfterrein niet te slopen, maar om het terrein nieuw leven in te blazen. Sinds 2008 wordt het RDM-terrein ontwikkeld tot de RDM Campus. Wat voor nieuwe bedrijvigheid zorgt en waardoor ook dit historisch industrieel erfgoed behouden is gebleven. Op Heijplaat staan nog steeds prachtige huizen uit de begintijd. De Karakteristieke architectuur met kleine straatjes en pleintjes met veel groen zorgen voor een rustieke sfeer, wat zicht afzet tegen de bedrijvigheid van de Havens. Dit maakt Heijplaat nog steeds een bijzondere en interessante plek. Op voordracht van de gemeente Rotterdam is het gebied Heijplaat (de voormalige RDM-werf, de woonwijk en het quarantaine-terrein in mei 2018 aangewezen als rijks beschermd stadsgezicht.

Meer foto's









TOP

Rotterdamsche Droogdok Maatschappij

De Rotterdamsche Droogdok Maatschappij (RDM) is opgericht rond 1902 en begon met scheepsreparaties, maar breidde haar activiteiten al snel uit tot nieuwbouw, eerst van vrachtschepen, later ook van tankers en passagiersschepen. Tot de Tweede Wereldoorlog verviervoudigde de omvang van het RDM terrein zich tot circa 40 ha. De RDM werd daarmee één van de grootste scheepswerven van Europa.

Ornament RDM

Loodsen RDM
Lees meer over de RDM
In 1944 werd het bedrijf voor een groot deel verwoest, maar na de oorlog herbouwd en gemoderniseerd. De jaren van wederopbouw na de Tweede Wereldoorlog waren de gouden jaren voor de RDM. In 1956 werd voor de Holland-Amerika Lijn begonnen met de bouw van de ss Rotterdam, het grootste passagiersschip dat ooit in Nederland is gebouwd. Halverwege de jaren 60 komt de werf in de problemen, vooral door concurrentie van lage lonen landen zoals Japan en Korea. Onder deze druk verschoof de RDM haar werkzaamheden richting marine en offshore en bouwde nog kraanpontons, boorplatformen en onderzeeboten. Daarna volgden nog vele fusies die het bedrijf uiteindelijk niet konden redden. In april 1983 werd het faillissement over de RDM uitgesproken. Van de 3180 werknemers op dat moment worden er 1370 werkloos; een grote klap voor het dorp. De nog levensvatbare onderdelen, de afdelingen Marine, Werktuigbouw en Zware Apparatenbouw, werden ondergebracht in een nieuwe vennootschap: RDM Nederland BV en eigendom van de overheid.

In 1987 wordt de naam gewijzigd in RDM Technology. In 1991 werd het bedrijf door de overheid verkocht aan de Royal Begemann Group waar Joep van den Nieuwenhuyzen eigenaar van was. Het bedrijf werd ondergebracht in een nieuwe vennootschap: RDM Technology Holding BV. Na twee reorganisaties ging het personeel bestand van 1197 naar uiteindelijk nog maar 450 werknemers. En de RDM wordt onderverdeeld in: RDM Technology BV en RDM Submarines BV. In 1996 worden de bv’s eigendom van Joep van den Nieuwenhuizen als privé persoon en gebruikt voor diverse activiteiten in de wapenindustrie en daarmee samenhangende financiële transacties van Joep van den Nieuwenhuyzen. Het einde van de RDM. Het terrein van de werf en de bijbehorende gebouwen komen in het bezit van de gemeente Rotterdam.

Op het terrein van de RDM is inmiddels RDM Campus gerealiseerd. RDM staat nu voor: Research, Design & Manufacturing. Onderwijs en bedrijven werken samen aan duurzame en innovatieve oplossingen op het gebied van bouwen, mobiliteit en energie. De panden hebben een zinvolle herbestemming gekregen. Het oude hoofdkantoor is omgevormd tot kantoren, onderwijslokalen en vergader- en congresruimtes. In februari 2009 hebben de studenten van de technische opleidingen van de Hogeschool Rotterdam er hun intrek genomen. Sinds maart 2009 volgen de studenten van het Albeda College er ook hun lessen. Deze ontwikkeling zorgt voor nieuwe impulsen en bedrijvigheid op Heijplaat en heeft er mede aan meegedragen dat dit historisch industrieel erfgoed behouden is gebleven.

Meer foto's van de RDM

Architectuur RDM en havenactiviteit

Architectuur RDM en havenactiviteit

Architectuur RDM en havenactiviteit

Architectuur RDM en havenactiviteit

Architectuur RDM en havenactiviteit

Architectuur RDM en havenactiviteit

Architectuur RDM en havenactiviteit

Architectuur RDM en havenactiviteit

Architectuur RDM en havenactiviteit

Architectuur RDM en havenactiviteit

Architectuur RDM en havenactiviteit

Architectuur RDM en havenactiviteit

Architectuur RDM en havenactiviteit

Architectuur RDM en havenactiviteit

Architectuur RDM en havenactiviteit

Architectuur RDM en havenactiviteit

Architectuur RDM en havenactiviteit

Architectuur RDM en havenactiviteit

Architectuur RDM en havenactiviteit

Architectuur RDM en havenactiviteit

Architectuur RDM en havenactiviteit

Architectuur RDM en havenactiviteit

Architectuur RDM en havenactiviteit

TOP

Ontspanningsgebouw Courzand

Aan de Courzandseweg vind je restaurant Courzand. Dit restaurant is in 1917 geopend als feestzaal en andere gemeenschappelijk activiteiten voor de arbeiders van de RDM. De feestzaal beschikte over een podium waardoor het als theater voor toneel- of filmvoorstellingen kon worden gebruikt en ook over kegelbanen.

Courzand

Lees meer over Courzand
De beheerder van de feestzaal was Arie den Toom. Tijdens de Tweede Wereldoorlog deed Den Toom werk voor de Landelijke Organisatie voor Hulp aan Onderduikers. Ook verspreidde hij verzetsbladen en zorgde hij voor persoonsbewijzen. Daardoor is de feestzaal snel een ontmoetingsplaats voor verzetsmensen. Arie den Toom werd verraden en in maart 1945 werd hij samen met een paar medewerkers en drie onderduikers opgepakt. Uiteindelijk wordt hij vlak voor de bevrijding gefusilleerd. Hij wordt herdacht met een oorlogsmonument. Samen met de joodse vluchtelingen van de Quarantaine inrichting. Het monument is in oktober 2017 onthuld door burgemeester Aboutaleb van Rotterdam en staat enkel passen voor restaurant Courzand.

Courzand is al geruime tijd in handen van particuliere ondernemers en heeft in de loop der jaren verschillende veranderingen ondergaan. In 2017 wordt door een ingrijpende verbouwing de feestzaal teruggebracht in de oorspronkelijke staat door de huidige eigenaar. Courzand heeft hiermee honderd jaar na dato weer zijn rijke historische uiterlijk weer terug.

De gevel van het gebouw is een typisch voorbeeld van de Amsterdamse School. In het interieur zijn vooral de Art Deco elementen bepalend. Het gebouw Courzand heeft geen beschermde status. Het maakt evenwel wel deel uit van het beschermd stadsgezicht van het gebied RDM-Heijplaat. Het interieur, de geschiedenis en de kaart maken restaurant Courzand absoluut bezoekwaardig.

Courzand

Courzand

Henk Huismanplantsoen
Henk Huismanplantsoen
Monument ter nagedachtenis aan verzetsstrijder Arie den Toom, aan de ongeveer 1500 joodse vluchtelingen die voor de Tweede Wereldoorlog in de Quarantaine-inrichting verbleven en 'voor hen die vielen'.

Quarantaine-terrein

Vroeger had iedere havenstad de verplichting om een quarantaine-inrichting te bouwen, voor opvang van zeelieden, die (mogelijk) besmet waren met tropische ziekten. Daarom is tussen 1932-1934 aan de Nieuwe Maas, de quarantaine-inrichting gebouwd. Het complex werd gebouwd naar een ontwerp van stadsarchitect Ad van der Steur en werd tijdens deze crisisjaren als een werkverschaffingsproject uitgevoerd.

Quarantaine inrichting

Het quarantaine-terrein ligt, mooi geïsoleerd, net even ten noord-westen van het dorp aan het eind van de Quarantaineweg en is omringd door de havens en de Nieuwe Maas. Het complex bestond uit een, door een hoge omheining, afgesloten terrein van 6 hectare met 10 gebouwen bestaande uit o.a. uit een: isolatie barak, ontsmettingsbarak, drie contactbarakken, een keukengebouw, een eigen mortuarium, een zusterhuis en het woonhuis van de beheerder. Het terrein had ook een eigen voetbalveld een zandstrandje en een steiger in de rivier, waar een schip die in quarantaine moest kon aanleggen. Door de uitvindingen van penicilline, de opening van het Havenziekenhuis in 1937 en de sterke groei van Rotterdam in die dagen, bleek de functie van het complex achterhaald.

Adres: Quarantaineweg 1.
Lees meer over het Quarantaine-terrein
Het terrein lag al snel, door de groei van Rotterdam te dicht bij de bebouwde kom. Besmette schepen werden daarom al bij Hoek van Holland buitengaats gehouden, waarna de bemanning vrijwel direct naar het nieuwe complex van het Havenziekenhuis werden overgebracht, welke gespecialiseerd was (en nog steeds is) in tropische ziekten.

Het quarantaine-terrein wordt daarna nog wel gebruikt voor emigranten uit Oost-Europa, die per schip naar Amerika voeren en eerst verplicht in quarantaine moesten. Daarna is het complex nog voor diverse doeleinden gebruikt, waaronder als vluchtelingenkamp voor ongeveer 1500 Joodse vluchtelingen uit Oostenrijk en Duitsland eind jaren 30.

In de oorlog is het complex gebruikt geweest door de Duitse Kriegsmarine. Na de oorlog werd op deze plek een groot deel van de Rotterdamse bevolking ontsmet en ontluisd en tot 1953 deed het complex dienst als sanatorium voor tuberculosepatiënten.

Omdat het psychiatrisch ziekenhuis Delta met ruimtegebrek en werden de drie zogenaamde contactbarakken gebruikt als opvang voor bejaarde patiënten. De rest van de gebouwen stonden leeg maar werden wel onderhouden door de GG &GD. Na het vertrek van het psychiatrisch ziekenhuis Delta in 1981 is de grond verkocht aan het gemeentelijk haven bedrijf Rotterdam die het terrein wilde herontwikkeling als haventerrein. De drie contact barakken die door het ziekenhuis werden gebruikt zijn inmiddels gesloopt.

De sloop van de andere gebouwen, die sinds 1979 met toestemming van de gemeente “tijdelijk” en zonder huurcontract in gebruik zijn van de stichting beeld en geluid, kon gelukkig voorkomen worden. Inmiddels is het quarantaine-terrein sinds 2008 officieel Rijksmonument geworden en is sloop van de baan. Er wonen en werken nog steeds veel kunstenaars op het terrein. Wat duidelijk te zien is als je het terrein betreed: het voormalige voetbalveld is omgedoopt tot beeldentuin waar hangbuikzwijntjes vrolijk tussendoor scharrelen. Het aansluitende rivierstrandje is het enige natuurlijke zandstrandje van Rotterdam met zicht op het aan de overkant gelegen Schiedam (inclusief molen), de Nieuwe Maas en industrie. Het maakt, samen met de geschiedenis, het quarantaine-terrein een wonderlijke en zeldzame plek. Het Havenbedrijf doet nog steeds pogingen om de kustenaars van het terrein te verwijderen, zodat de rijks monumentale gebouwen gerestaureerd kunnen worden. Het terrein zal volledig openbaar toegankelijk worden en ruimte bieden aan kleinschalige bedrijfshuisvesting.

Meer foto's van het Quarantaine-terrein



































Heijplaat

Heijplaat

Heijplaat

Heijplaat

Heijplaat

Heijplaat

Heijplaat

Heijplaat

Heijplaat

Heijplaat

TOP

STC-KNRM

Wanneer je via het oorlogsmonument aan het Henk Huismanplantsoen je richting het quarantaine-terrein begeeft, heb je grote kans dat je mensen van de STC-KNRM in actie ziet. Heijplaat is namelijk ook een prachtig trainingscentrum rijk voor trainingen in de offshore. STC-KNRM is een dochteronderneming van twee organisaties; de STC Group die toonaangevend is op het gebied van scheepvaartonderwijs en de KNRM (Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij) die zich als niet gesubsidieerde vrijwilligersorganisatie al bijna 200 jaar inzet voor redding van en hulp aan drenkelingen op Nederlandse wateren. De KNRM is een particuliere stichting voor het verlenen van hulp aan in nood verkerende mensen en schepen langs de Nederlandse kust. De Reddingmaatschappijen zijn opgericht in 1824 en vormen onderdeel van het Nederlandse reddingwezen.
Altijd mooi om wat actie op het water te zien.

STC-KNRM

STC-KNRM

Meer foto's van STC-KNRM

Heijplaat

Heijplaat

Heijplaat

Heijplaat

Heijplaat

Heijplaat

Heijplaat

Heijplaat

Heijplaat

TOP

Horeca

Bereikbaarheid

Heijplaat is te bereiken over land en over het water.
Over land is Heijplaat alleen bereikbaar via de Waalhaven en de Waalhavenweg, met de auto, fiets, te voet en met bus 68 vanaf busstation Zuidplein. Er is voldoende parkeergelegenheid in het dorp, langs het water en op de diverse industrieterreinen.

Via het water is Heijplaat te bereiken met waterbus lijn 18 en de watertaxi. De waterbus vertrekt vanaf de halte aan de Willemskade/Erasmusbrug nabij de Spido. Via Katendrecht en de st. Jobshaven vaart de waterbus naar de Dokhaven op het RDM terrein.

Met de watertaxi kan je vanaf iedere aanlegsteiger naar één van de twee aanlegsteigers op Heijplaat gebracht worden; de Dokhaven op het RDM Rotterdam terrein of naar de steiger aan de Heijsekade vlakbij restaurant Courzand.

Voor welk transportmiddel je ook kiest; de rit naar Heijplaat an sich is al een belevenis. Het water, de haven, de kranen, de bedrijvigheid... Het laat je niet onberoerd.

Plan uw reis met het openbaar vervoer via de websites RET en 9292OV.

Thema's

Architectuur   WWII   Wijken   UrbEx

Gerelateerd

ss Rotterdam  

In de nabijheid

De Waalhaven

Kaart

Zie ook

www.heijplaat.com extern   www.rdm-archief.nl extern   www.knrm.nl extern   www.stc-knrm.nl extern

TOP

Select a language

Dutch Deutsch English Francais Polisch Espangnol

Zoek op deze site

Contact

Heb je commentaar, tips, correcties, aanvullingen of vragen? Ga naar de reactie-sectie of mail ons
email.

Bijdragen leveren?

Nieuw(s)

Architecten van Zuid
Rijksmonumenten
Meer nieuws

Shop

Naar de [MAF!] shop
ROTTERDAM ART by [MAF!]

Tickets en gidsen external

Binnenkort verkrijgbaar



Huismerk piccalilly en tafelzuren
Piccalilly

Volg ons

Instagram   Facebook   Pinterest

TOP
Contact: info@ondermaas.nl
Fotografie: [MAF!]
 
OnderMaas.nl heeft een onafhankelijke redactie en heeft geen commerciele belangen bij vermelde instanties, firma's of activiteiten.
 
Copyright © 2018-2019 OnderMaas. Alle rechten voorbehouden